Deklaracja właściwości użytkowych ile jest ważna i na co zwrócić uwagę?

Ile jest ważna Deklaracja właściwości użytkowych?

Przepisy wymagają, aby producent przechowywał DWU i dokumentację techniczną przez 10 lat od wprowadzenia wyrobu budowlanego do obrotu. Ten okres wyznacza minimalny horyzont czasowy dostępności i kontroli deklaracji dla danej partii produktu [2][3].

W praktyce oznacza to, że użytkownik i organy nadzoru mogą żądać wglądu w DWU w tym właśnie okresie. Czas przechowywania jest jednoznacznie wskazany w regulacjach i wytycznych branżowych i jest nierozerwalnie związany z obowiązkami producenta wynikającymi z systemów oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych AVCP [2][3].

Co to jest Deklaracja właściwości użytkowych i kiedy jest wymagana?

Deklaracja właściwości użytkowych to dokument producenta potwierdzający kluczowe właściwości użytkowe wyrobu budowlanego, w tym między innymi nośność, wytrzymałość, reakcję na ogień, odporność na uderzenia i tolerancję wymiarów. Stanowi podstawę do oznakowania i legalnego obrotu wyrobem budowlanym [1][2][3].

DWU jest obowiązkowa dla wyrobów objętych normą zharmonizowaną hEN z oznakowaniem CE oraz dla wyrobów objętych krajową regulacją na podstawie Krajowej Oceny Technicznej KOT z oznakowaniem B. Wymóg dotyczy także wyrobów opartych o Europejską Ocenę Techniczną ETA lub KOT, a procedury odniesione są do właściwego systemu AVCP i Zakładowej Kontroli Produkcji [1][3][4].

Jakie informacje musi zawierać DWU?

Kompletna DWU zawiera co najmniej: unikalny numer deklaracji, identyfikację i kod wyrobu, zamierzone zastosowanie, dane producenta, właściwy system AVCP, odniesienie do normy zharmonizowanej hEN lub do KOT albo ETA, informację o notyfikowanej jednostce uczestniczącej w ocenie oraz tabelę deklarowanych właściwości w postaci poziomów, klas albo opisu z podaniem podstawy deklaracji [3][4][8].

Dokument musi wykazywać zasadnicze charakterystyki wpływające na spełnienie podstawowych wymagań dla obiektów budowlanych. Podstawą deklaracji są wyniki badań prowadzonych zgodnie z odpowiednimi normami oraz procedurami AVCP, a producent ponosi pełną odpowiedzialność za zgodność informacji zawartych w DWU [1][2][6].

Szczególnie ważny jest punkt dokumentu odpowiadający za zestawienie właściwości i podstaw oceny. W krajowej deklaracji właściwości użytkowych KDWU część ta musi wprost wskazywać deklarowane właściwości wraz z jednoznacznym odniesieniem do dokumentów normatywnych i ich punktów, na podstawie których oceny dokonano [7][8].

Na co zwrócić uwagę przy weryfikacji DWU?

Przed zakupem trzeba sprawdzić, czy DWU odnosi się do właściwej normy zharmonizowanej hEN lub do KOT, czy podane jest właściwe zamierzone zastosowanie oraz czy deklarowane właściwości odpowiadają wymaganiom bezpieczeństwa i trwałości przewidzianym dla danego wyrobu. Weryfikacji wymagają także oznaczenia CE lub B oraz dane notyfikowanej jednostki, jeśli bierze udział w systemie oceny [1][2][4].

Należy upewnić się, że tabela właściwości zawiera parametry istotne dla bezpieczeństwa obiektu, w tym reakcję na ogień, nośność i tolerancje wymiarów, a także inne wskazane w dokumentacji właściwości jak spawalność czy odporność na kruche pęknięcie, jeśli są relewantne dla danego wyrobu [2][6][8].

Ważne jest sprawdzenie podstaw deklaracji. Dokument powinien jasno wskazywać, czy dane pochodzą z badań, systematycznej kontroli produkcji, badań typu lub innych uznanych źródeł zgodnie z wymaganiami normy i systemu AVCP [2][6][8].

Jak działają systemy oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych AVCP?

Systemy AVCP określają, jak ocenić i potwierdzić stałość właściwości użytkowych wyrobu. W wyższych systemach 1+ i 1 wymagane są działania stron trzecich, w tym notyfikowanych jednostek certyfikujących stałość właściwości, natomiast w pozostałych systemach akcent spoczywa na Zakładowej Kontroli Produkcji i badaniach zgodnie z hEN, ETA albo KOT [1][3][6].

Producent wystawia DWU po przejściu wymaganej ścieżki oceny. W systemach obejmujących udział notyfikowanej jednostki musi on posiadać odpowiednie certyfikaty i raporty, a w każdym przypadku posiadać pełną dokumentację techniczną potwierdzającą deklarowane właściwości przez wymagany okres 10 lat [1][2][3].

Jakie błędy pojawiają się najczęściej i jakie grożą konsekwencje?

Najczęstsze błędy to brak jednoznacznego odniesienia do właściwych norm, niepełna tabela właściwości, pomijanie zasadniczych charakterystyk wpływających na wymagania podstawowe, niewłaściwe oznakowanie CE lub B oraz błędne podstawy deklaracji. Takie nieprawidłowości podważają wiarygodność DWU i narażają producenta na odpowiedzialność administracyjną [2][6].

Niezgodny wyrób budowlany może skutkować nałożeniem kary finansowej do 100 000 zł. Odpowiedzialność ta dotyczy zarówno rozbieżności między deklaracją a rzeczywistymi właściwościami, jak i naruszeń formalnych w procesie deklarowania i oznakowania wyrobów [2].

Gdzie i w jakiej formie powinna być udostępniona DWU?

DWU musi być udostępniona w formie papierowej lub elektronicznej. Producent odpowiada za zapewnienie dostępności dokumentu oraz spójności treści DWU z oznakowaniem CE lub B i resztą dokumentacji technicznej przez wymagany okres przechowywania 10 lat [2][3].

Udostępnienie DWU jest bezpośrednio powiązane z legalnym wprowadzeniem wyrobu do obrotu oraz z wymogami norm zharmonizowanych i krajowych. Po stronie producenta pozostaje zapewnienie spójnych informacji na wszystkich nośnikach i w dokumentach towarzyszących wyrobowi [1][4].

Dlaczego po 1 lipca 2013 r. rośnie znaczenie DWU?

Od 1 lipca 2013 r., wraz z wejściem w życie Rozporządzenia 305/2011, wzrosła rola DWU jako głównego narzędzia oceny i komunikacji właściwości wyrobów budowlanych. Zmiana ta wzmocniła obowiązki producentów i ułatwiła porównywanie parametrów wyrobów w kontekście bezpieczeństwa i wymagań podstawowych [2].

Aktualne materiały branżowe podkreślają konieczność weryfikacji DWU przed zakupem w celu zapewnienia trwałości i bezpieczeństwa obiektów. Akcent kładziony jest na czytelność tabel właściwości i przejrzystość podstaw deklaracji, co ułatwia podejmowanie decyzji zakupowych i projektowych [2][5].

Kiedy i jak podpisywać DWU?

DWU wystawia producent po zakończeniu wymaganych badań i czynności w ramach systemu AVCP oraz po zebraniu pełnej dokumentacji technicznej i, jeśli dotyczy, po uzyskaniu certyfikatów notyfikowanej jednostki. Podpis producenta potwierdza odpowiedzialność za zgodność wyrobu z deklarowanymi właściwościami i wymaganiami prawnymi [1][3][6].

W zakresie formy i sposobu podpisywania deklaracji obowiązują interpretacje organów nadzoru budowlanego. W praktyce nie dopuszcza się ograniczenia do samego podpisu elektronicznego bez zapewnienia wymaganej formy potwierdzenia autentyczności dokumentu zgodnie z wytycznymi GUNB [9].

Jakie właściwości i elementy muszą znaleźć się w tabeli deklarowanych parametrów?

Tabela właściwości w DWU powinna obejmować zasadnicze charakterystyki wpływające na podstawowe wymagania dla obiektów budowlanych, w tym reakcję na ogień, wytrzymałość, nośność, odporność na uderzenia, tolerancje wymiarów oraz, gdy to istotne, właściwości takie jak spawalność czy odporność na kruche pęknięcie [2][3][6].

W KDWU część ta musi także zawierać wyraźne odniesienia do dokumentów i punktów norm lub KOT, które stanowią podstawę określonych poziomów lub klas właściwości. Jest to wymóg formalny, który zwiększa przejrzystość i możliwość weryfikacji deklaracji przez odbiorców i organy nadzoru [7][8].

Jakie oznaczenia i dokumenty muszą towarzyszyć DWU?

DWU jest nierozerwalnie związana z oznakowaniem CE dla wyrobów objętych normami zharmonizowanymi oraz z oznakowaniem B dla wyrobów objętych regulacją krajową lub KOT. Dokument powinien konsekwentnie odwoływać się do hEN, ETA lub KOT i wskazywać właściwy system AVCP, a także notyfikowaną jednostkę biorącą udział w ocenie, jeśli jest wymagana w danym systemie [1][2][4].

Całość informacji musi być spójna z procedurami Zakładowej Kontroli Produkcji i wynikami badań zgodnych z wymaganiami norm. Brak spójności między DWU, oznakowaniem i dokumentacją techniczną jest traktowany jako niezgodność z przepisami [2][6].

Podsumowanie

Deklaracja właściwości użytkowych to podstawowy dokument dla wyrobów budowlanych, który w sensie kontrolnym i dowodowym pozostaje dostępny i weryfikowalny przez minimum 10 lat od wprowadzenia wyrobu do obrotu [2][3]. Przy jej ocenie należy zwrócić uwagę na poprawność podstaw deklaracji, kompletność tabeli właściwości, zgodność z hEN lub KOT i właściwy system AVCP, a także obecność oznakowania CE lub B i udział notyfikowanej jednostki tam, gdzie jest to wymagane [1][2][4][6][8]. Od 1 lipca 2013 r. znaczenie DWU w ocenie bezpieczeństwa i trwałości obiektów dodatkowo wzrosło, a bieżąca praktyka rynkowa wskazuje na potrzebę konsekwentnej weryfikacji dokumentu przed zakupem [2][5].

Źródła:

• [1] https://www.ce-polska.pl/kiedy-wymagana-jest-deklaracja-wlasciwosci-uzytkowych
• [2] https://www.tuv.com/poland/pl/lp/baza-wiedzy/main-navigation/magazyn-jakosc/jakosc_03_2018/deklaracja-wlasciwosci-uzytkowych-jako-narzedzie-do-oceny-parametrow-wyrobow-budowlanych.html
• [3] https://inzynierbudownictwa.pl/czym-jest-deklaracja-wlasciwosci-uzytkowych/
• [4] https://barg.pl/blog/krajowa-deklaracja-wlasciwosci-uzytkowych-co-to-takiego/
• [5] https://www.youtube.com/watch?v=QLHE7-vVCTM
• [6] https://www.izolacje.com.pl/artykul/prawo-ekonomia-rynek/195767,najczesciej-popelniane-bledy-podczas-deklarowania-wlasciwosci-uzytkowych-wyrobow-budowlanych
• [7] https://www.prik.pl/images/pdf/informacje-techniczne/Deklaracje-w%C5%82a%C5%9Bciwo%C5%9Bci-u%C5%BCytkowych–nowy-wym%C3%B3g-prawny-1.pdf
• [8] https://www.certios.pl/forum-certios/deklaracja-zgodnosci/121-co-powinno-zawierac-sie-w-punkcie-8-dokumentu-krajowej-deklaracji-wlasciwosci-uzytkowych
• [9] https://www.gov.pl/web/gunb/ciekawe-interpretacje-gunb–forma-i-sposob-podpisywania-deklaracji-wlasciwosci-uzytkowych